О сёстрах Касаевых-Тышкевич

Свой рассказ о сёстрах Касаевых-Тышкевич я начну с извесных мне публикаций. Их матерью была Пелагея Артуровна Тышкевич (1875 — 1943) — дочь графа Артура Владиславовича Тышкевича (1840 — ?).

Яўстафій Тышкевіч

Яўстафій Тышкевіч нарадзіўся 18 красавіка 1814, памёр 13 жніўня 1873. Беларускі археолаг, гісторык, этнограф, краязнавец, музеязнавец; адзін з заснавальнікаў беларускай навуковай археалогіі. Ганаровы член Пецярбургскай акадэміі навук, член Дацкага таварыства аматараў паўночных старажытнасцяў, Стакгольмскай Каралеўскай акадэміі выяўленчага мастацтва і старажытнасцяў, Лонданскага археалагічнага інстытута. Малодшы брат Канстанціна Піевіча Тышкевіча. Нарадзіўся ў Лагойску.

Амаль палавіна гісторыі гэтага старажытнага горада непарыўна звязана з графскім родам Тышкевічаў (з 1528 г.), які даў беларускай зямлі шмат таленавітых людзей: дзяржаўных і ваенных дзеячаў, суддзяў, святароў, літаратараў, архітэктараў, эканамістаў, інжынераў і інш. Яго бацька Пій Феліцыянавіч Тышкевіч (1756–1858 гг.) поруч з эканамічнымі клопатамі пра графства шмат рабіў дзеля памнажэння культурнай спадчыны радавога Лагойска: пісаў сямейную хроніку, папоўніў мастацкую галерэю і бібліятэку, іграў на скрыпцы і флейце, арганізоўваў камерныя і сольныя канцэрты, быў выдатным рэзчыкам па дрэве і адмысловым інкрустатарам, дапамагаў сваім сынам Яўстафію і Канстанціну ў іх навуковых пошуках.

Надмагілле Ванды Тышкевіч

Надмагілле Ванды Ваньковіч графіні Тышкевіч. Нарадзілася 7 верасня 1808 г. Памерла 26 чэрвеня 1842 г.

Бенедыкт Тышкевіч на карціне

Малады Бенедыкт Тышкевіч у Лагойскім бары палюе на мядзведзя. Карціна намалёвана віленскім мастаком М. Э. Андрыёнкам (1836-1893 гг.), які быў удзельнікам паўстання 1869 г. у Літве і Беларусі. Карціна экспанавалася ў Лагойскім гісторыка-археалагічным музеі.

Сёстры Касаевы-Тышкевічы

Сёстры Касаевы-Тышкевічы. Фатаграфія 1930 года. Кіеў.

Канстанцін Тышкевіч

5 лютага 1806 года ў Тышкевічаў нарадзіўся сын Канстанцін. Ранняе дзяцінства яго прайшло тут, у Лагойску, сярод гэтых велічных і таямнічых узгоркаў. Таямнічасць жыла ў шматлікіх легендах, хвалюючых уяўленне расказах і айчыйнай гісторыі, якую добра ведалі і бацька, і маці. Магчыма, тады ўжо ён марыў разгадаць тайны, пакінутыя продкамі. Канстанцін атрымаў добрую адукацыю, калі вучыўся ў папулярных тады навучальных установах: у Забельскай (цяпер Верхнядзвінскі раён) дамініканскай школе і Полацкім іезуіцкім калегіуме. Тут былі выдатныя бібліятэкі, кабінеты з рэдкімі дапаможнікамі, таленавітыя выкладчыкі. А ў 1823 годзе ён паступіў на юрыдычны факультэт Віленскага ўніверсітэта. Універсітэт перажываў тады цяжкі час. Ішло следства па справе тайных студэнцкіх арганізацый філаматаў і філарэтаў. Дзесяткі студэнтаў былі арыштаваны і чакалі рашэння аб сваім лёсе за тоўстымі сценамі віленскіх манастыроў, ператвораных у турэмныя камеры. I сярод іх Адам Міцкевіч з бліжэйшымі сябрамі.

Януш Тышкевіч

Януш Тышкевіч (Janusz Tyszkiewicz Lohojski)  быў шанаваным магнатам і палітычным дзеячам Рэчы Паспалітай. Ён прыйшоў на свет у 1590 годзе. Ягоны бацька — Тэадор Фрэдэрык Тышкевіч, а маці — Соф'я, народжаная ў Заслаўлі. Ён пачаў сваю кар'еру вайскоўцам, удзельнічаў пад кіраўніцтвам Станіслава Жалкеўскага ў трагічнай Цэцорскай бітве ў 1620 годзе.

Кастамараў пра Яўстаха Тышкевіча

Так апісваў Яўстаха Тышкевіча Мікалай КастамараўРускі і ўкраінскі гісторык, даследчык сацыяльна-палітычнай і эканамічнай гісторыі Расіі і Украіны, украінскі і рускі паэт і белетрыст. Граф Яўстах Тышкевіч быў адным з двух братоў, якія роўным чынам здабылі сабе рэпутацыю ў тагачасным інтэлігентцкім свеце Заходняй Русі. Старэйшы брат яго Канстанцін быў пылкі археолаг, вядомы капацель курганоў у Літоўскім краі, які выдаў цікавы твор пра свае раскопы. Меньшы, Яўстах, таксама быў аматарам гісторыі і археалогіі і зрабіўся чальцом археаграфічнай камисіі ў Вільні ў той час.