Ваупшасаў Станіслаў Аляксеевіч

Ваупшасаў Станіслаў Аляксеевіч (Вайпшас) (1899, Ліфляндская губернія — 1976 гг.), супрацоўнік ворганаў дзяржаўнай бяспекі, партызан, палкоўнік. У 1918 годзе ўступіў у Чырвоную армію. У пачатку 1920-х гг. ваяваў у складзе камуністычных партызанскіх атрадаў у Заходняй Беларусі, якая ў той час уваходзіла ў склад Польшчы. Пасля вяртання ў СССР працаваў у ворганах ОПГУ і НКУС. У 1937–39 гг. накіраваны ў Гішпанію, дзе выконваў абавязкі афіцэра дзяржаўнай бяспекі. З 1939 — у НКУС СССР. У пачатку Вялікай Айчыннай вайны накіраваны ў тыл нямецкай арміі, каб ажыццяўляць кантроль за партызанскім рухам на тэрыторыі Беларусі.

У верасьні 1941 узначальваў батальён мотастралковай брыгады адмысловага прызначэння. З сакавіка 1942 стаў начальнікам аператыўнай групы ў Лагойскім раёне, камандаваў партызанскім атрадам адмысловага прызначэння. У 1943–44 гг. узначальваў партызанскую сетку ў Лагойскім, Бягомльскім раёнах. Лічыўся адным з буйнейшых адмыслоўцаў па тэрарыстычных і дыверсійных аперацыях. У жніўні–верасні 1945 года — начальнік аператыўнай групы ў Маньчжурыі. З 1945 займаў кіруючыя пасады ў сістэме НКУС–МУС.

Успаміны С. А. Ваупшасава «На трывожных скрыжаваннях» (канспект)

Ваупшасаў выйшаў у 800 рэйд праз лінію фронту ў сакавіку 42 года праз Суражскія вароты. Яго адмысловая група — 32 человекі. Першапачатковае месца базавання было вызначана адразу: Лагойскі раён, паблізу ад Бягомля, дзе хутка партызаны стварылі сваю зону з аэрадромам. Гэтая зона злучылася затым з Лепельскай. Яго атрад стаў базай для Мінского абкаму партыі пасля трэцяга правалу Мінскага гаркама.

На працягу красавіка абсталявалі лагер у Лагойскім раёне, прыступілі да актывізацыі агентурнай сеткі і кансалідацыі пад сваім кіраўніцтвам мясцовых партызан.

Май: На працягу мая я рэгулярна атрымоўваў звесткі аб дзейнасці падпольшчыкаў і партызан. Дзякуючы нашым связным мы змаглі правесці ў Минскай зоне першую партызанскую канферэнцыю.

На той час самым буйным атрадам Мінскай зоны ў раёне Лагойска-Заслаў’я быў атрад Варанянскага «дзядзька Вася»:

«Атрад дзядзькі Васі апынуўся самым буйным з сустрэтых намі і нават меў свой адмысловы аддзел. Ў лагеры я пазнаёміўся з камандзірам і камісарам атрада. Абодва яны выдатна мяне ўразілі. Васіль Трафімавіч Варанянскі, кадравы камандзір Чырвонай Арміі, патрапіў у акружэнне і апынуўся ў варожым тыле. Лінія фронту адсунулася далёка на ўсход, аднак ён не ўпаў духам, не разгубіўся. У верасні 1941 году ён намацаў сувязі з партызанамі і хутка стаў камандзірам атраду, які рос, умацоўваўся і да нашай сустрэчы налічваў ужо 150 байцоў.

Адзін з тых слаўных сыноў Беларусі, якога партыя пакінула на акупаванай тэрыторыі для арганізацыя народнага супраціву фашыстоўскаму рэжыму, камісар атраду Іван Мацвеевіч Цімчук удзельнічаў у партызанскай вайне з першых дзён уварвання захопнікаў. З снежня 1942 да верасня 1943 году ён адначасова выконваў абавязкі сакратара Лагойскага падпольнага райкаму КП (б)Б, а затым стаў камісарам Першай антыфашыстоўскай партызанской брыгады. За доблесць, гераізм і адмысловыя заслугі ў развіцці партызанскага руху І. М. Цімчуку прысвоена званнне Героя Савецкага Саюза.»

Ваупшасов Станислав Алексеевич

Ваупшасаў падначаліў сабе партызанаў у раёне Лагойска, сабраў у адзіны буйны атрад колькасцю болей за 300 чалавек: 50 чалавек — узбуйніўшаяся пад час рейда адмысловая група, каля 80 чалавек — атрад «Барацьба», які быў пераведзены з Бегомльскага раёну ў Лагойскі, 150 чалавек — атрад «Мсцівец» («дзядзькі Васі», Варанянскага), дробныя групы. Наладзіў кіраванне партызанамі з цэнтра і сувязь з цэнтрам, усталяваў забеспячэнне атрада па паветры з цэнтра выбухоўкай, зброяй і баяпрыпасамі.

Юрый Шаўцоў

Дадаць каментарый


Ахоўны код
Абнавіць

Галоўная старонка - Людзі - Ваенныя - Ваупшасаў Станіслаў Аляксеевіч