Цімчук Іван Мацвеевіч

Цімчук Іван Мацвеевіч — камісар першай антыфашыстоўскай партызанскай брыгады, сакратар Лагойскага падпольнага райкаму КП(б)Б, капітан. Ён нарадзіўся на Украіне 14 лютага 1901 года. Член ВКП(б) з 1924 года. У 1924 годзе скончыў Смаленскае ваенна-палітычнае вучылішча. Служыў у Чырвонай Арміі з 1919 да 1926 года і з 1941 года. Удзельнічаў у Грамадзянскай вайне.

У 1942-1943 гг. — камісар партызанскага атрада «Мсціўца», які дзейнічаў у Мінскай вобласці, на базе яго была створана партызанская брыгада «Народныя мсціўцы». Адначасова з гэтым Цімчук з'яўляўся сакратаром Лагойскага падпольнага райкама партыі. У верасні 1943 года ён стаў камісарам, у травені-ліпені 1944 года Цімчук Іван Мацвеевіч назначаны камандзірам першай антыфашыстоўскай партызанскай брыгады Мінской вобласці.

Цімчук Іван Мацвеевіч

Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 студзеня 1944 года за выдатнае выкананне баявых заданняў у тыле ворага і адмысловыя заслугі ў развіцці партызанскага руху ў Беларусі капітану Цімчуку І. М. было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і мядалі «Залатая Зорка» (№ 4354).

У 1944 годзе Цімчук назначаны намеснікам старшыні Дзяржплана БССР. У 1960-1968 гадах — старшыня Дзяржкамітэта Савета Міністраў БССР па ахове прыроды. Памёр 17 кастрычніка 1982 года. Пахаваны ў Мінску.

Цімчук Іван Мацвеевіч у Лагойскім раёне

22 чэрвеня 1941 года Іван Мацвеевіч збіраўся паехаць па справах у Мінск з зверасаўгаса ў Маладэчна, якім ён кіраваў. Але пачалася вайна. 25 чэрвеня ў месцазнаходжанні зверасаўгаса з'явіліся фашысты.

Цімчук на кані паспеў даскакаць да Плешчаніц, дзе да 1939 года месцілася Крайская памежная застава, каб разам з памежнікамі даць адлуп ворагу. Але 4 ліпеня 1941 года ўсе партыйныя і савецкія супрацоўнікі былі выкліканы ў Халопенічы, дзе пачалі стварацца падпольныя групы, які пакідаліся за лініяй фронту. Івану Цімчуку, Івану Станкевічу і Пятру Кузняцову з 30 камуністаў «дастаўся» Лагойскі раён.

12 ліпеня 1941 года ў лесе непадалёк ад вёскі Ляды адбыўся первшы нелегальны партыйны сход. На ім прысутнічала ўжо 11 чалавек. Да восені 1941 года ў Лагойскім і Плешчаніцкім раёнах дзейнічала ўжо некалькі партызанскіх групаў, якія аб'ядноўвалі больш за 100 байцоў.

Справа, павернуты бокам, — Цімчук

Увесну 1942 года акупанты ўзяліся за партызанаў і падпольшчыкаў. Загінуў камісар атрада «Дзядзі Васі» А.Макаранка, які знаходзіўся ў Мінску. Іван Цімчук стаў камисарам атрада. Фашысты атачылі Руднянскі лес. Але па прапанове Цімчука, не ўступаючы ў бой, атрад па разлітай рацэ ўброд (12 км амаль па пояс у халоднай вадзе) сыйшоў з леса. Фашысты атакавалі пустыя зямлянкі…

У пачатку травеня 1942 года ў вёсцы Зарэчча атрад Дзядзі Васі сустрэўся з адмысловай групай палкоўніка Градіва (С. А. Ваупшасава), у якой была рацыя. Варанянскі і Цімчук злучыліся з «Вялікай зямлёй». Так у штабе партызанскага руху Беларусі на ліку з'явілася новая баявая адзінка — партызанскі атрад «Мсціўца».

Другі злева — Цімчук Іван Мацвеевіч

Да жніўня 1942 года ў вёсках ужо не стаялі варожыя гарнізоны. Партызаны загналі іх у раённыя цэнтры. У адной з справаздачаў Беларускага штаба партызанскага руху ёсць радкі:

…групай атрадаў, дзе камісарам тав. Цімчук, пушчаны пад схіл 21 эшалон з жывой сілай і тэхнікай суперніка, узарвана 27 мастоў на магістралях і шашэйных дарогах,  знішчана 17 нямецкіх афіцэраў, каля 500 нямецкіх салдат.

У жніўні 1943 года кіраўніцтва атрада выклікалі ў Маскву. Паўсюль ствараліся партызанскія брыгады, пачыналася «чыгуначная вайна». Але Цімчук не здолеў паляцець з-за старога ранення. Самалёт з В. Т. Варанянскім і іншымі партызанскімі кіраўнікамі быў збіты нямецкімі знішчальнікамі, усе яны загінулі.

1 студзеня 1944 года Івану Мацвеевічу Цімчуку было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. У траўні 1944 года Цімчук стаў камандзірам 1-й антыфашыстоўскай партызанскай брыгады. У пачатку ліпеня 1944 года партызаны брыгады Цімчука разам з байцамі рэгулярнай арміі вызвалілі мястэчка Лагойск.

Паводле: Героі краіны