Вёска Камена і яе камень

Старажытнае паселішча размесцілася на правым беразе Віліі, каля мяжы Вілейскага і Лагойскага раёнаў. Праз яго праходзіць старажытны Даўгінаўскі тракт. У цэнтры Камена, у сотні метраў ад ракі, на падворку адной з сялянскіх хат ляжыць вялізны камень. Немалая частка гэтага сухапутнага айсберга знаходзіцца пад глебай.

Камень нагадвае па форме звон і таму вядомы яшчэ, як Камень-звон. Відаць, першапачаткова гэта была паганская святыня, пра што сведчаць дзве штучныя ямкі дыяметрам пяць сантыметраў на яго вяршыні. Вышыня каменя каля двух метраў, а ў абсягу ён дасягае амаль адзінаццаці метраў! На роўнай паверхні высечаныя шасціканцовы крыж і напісаныя кірыліцай словы, якія цяпер ужо не разабраць — літары сцерліся. Аднак некаторыя надпісы ў мінулым былі зафіксаваныя: «IС ХС» (скарочанае імя Ісуса Хрыста), «НИКА» (у перакладзе з грэцкай азначае — «перамагае») і «Воротишин хрест».

Камень на беразе Віліі. Малюнак зроблены ў час экспедыцыі К. Тышкевіча

Гэты камень выявіў у канцы XIX ст. Канстанцін Тышкевіч. Лічыцца, што гэта адзін з так званых Барысавых камянёў, надпісы і крыжы на якіх былі высечаны ў першай траціне XII ст. на загад полацкага князя Барыса Усяслававіча, імем якога названы горад Барысаў. Зрэшты, навуковыя спрэчкі пра Барысавыя камяні не спыняюцца дагэтуль — а безгалосыя валуны па-ранейшаму захоўваюць сваю векавую таямніцу.

Паводле даведніка УП «Рыфтур» «Там плёскаецца возера Нарач»