Грамата Вялікага князя Літоўскага Аляксандра жыхарам Сяльца

Збор старажытных грамат і актаў гарадоў Мінскай губерніі, праваслаўных і манастыроў, церкваў і па розных прадметах. Мінск 1846 год.

Ноября 7-го, идикта 12, Грамота Великого князя Литовского Александра жителям Сельца в Логойском повете, о утверждении за писарем Великого Князя Литовского Ивашкою Яцховичам Владыкою, проданного ему Князем Семеном Чарторийским имения Логожеска.

 

Апавяданне «Высечка леса лагайчанамі»

Апавяданне Ф. М. Новікава пра тое, як сяляне мястэчка Лагойск Барысаўскага ўезду, Менскай губерніі сяклі самавольна лес абшарніцы Тышкевіч, у маёнтку Лагойск у 1905 г.

 

Касцёл у вёсцы Гайна

Касцёл Ушэсція Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў вёсцы Гайна Лагойскага раёна. На малюнке — агульны выгляд двухвежавага касцёла з боку ракі Гайна. Гэты касцёл — адзін з сямі, якія былі закладзены у той правінцыі пры Ягайле. Пабудаваны з цэглы ў 1781 ці 1796 годзе ў стылі барока па фундацыі графоў Тышкевіча і Цыдзіка, на месцы папярэдняга старажытнага драўлянага храма. Касцёл зруйнавалі пад час Другой Сусветнай вайны.

 

Святая cасна

Упершыню аб Святой сасне мне давялося пачуць гадоў пад трыццаць таму назад. У размове са мной заслужаны паляўнічы Беларусi I. I. Кашыцкі зазначыў, што, каб упаляваць дзіка, напэўна, давядзецца ісці ажно пад Святую сасну.

 

Выразкі з газеты «Наша Ніва» пра Плешчаніцы

Падборка карэспандэнцыяў чытачоў газеты «Наша НіваШтотыднёвая беларуская газета. Выходзіла ў Вільні з 10 (23) лістапада 1906 года па 7 жніўня 1915 на беларускай мове кірыліцай і з першага нумара да №42, 18 (31) кастрычніка 1912 таксама беларускай лацінкай, з загалоўкам «Наша Ніва» і «Nasza Niwa».».

Мястэчка Плешчэніцы (Барысаўскага павета Менскай губерні). Жыцелі мястэчка вядуць спор за рынак. Памешчыца Тышкевічовая дала кавалак землі для рынку за мястэчкам і збудовала ім тры рады мурованных крамкоў.

 

Беларучы

У 2008 годзе спаўнілася 457 гадоў вёсцы Бяларучы Лагойскага раёна. Упершыню ў пісьмовых крыніцах вёска згадваецца ў 1551 годзе. Адкуль назва пайшла? За ракой Вячай, прыблізна за паўкілометра ад вёскі, узвышаецца высокая круглая гара — Салаўіная. Гэта недаступныя птушыныя ўгоддзі, у тым ліку і салаўіныя. Але акрамя гэтага чутны, таксама звонкі пералівісты голас ручая, што збягае па каменнях, па размытай гальцы ручая, якому даюць ваду крыніцы, што б’юць з адхону гары. Ручай цурчыць па каменнях і ўзбівае белую пену, што сплывае ўніз. Вось за гэтыя белыя пеністыя «ручнікі», што ўвесь час трымаюцца на вадзе ў паднажжа Салаўінай гары, ручай і назвалі Белым. Упадае ручай у недалёкую Вячу. Пазней «Белый Ручей» пераўтварыўся ў Беларучча, а затым ў Бяларучы. На картах 16 стагоддзя мясэчка так і пазначана — «Бяларуч».

 

Паненская гара

У кожнага населенага пункта ёсць штосьці адметнае звязанае з яго далёкім мінулым. Не баюся памыліцца, калі скажу, што для Лагойска ім з'яўляецца Паненская гара. Большасць гаражан, калі размова заходзіць аб яе назве, абавязкова нагадвае, што чулі, ці нават чыталі, што нібыта ў гэтым месцы ў сівую даўніну малады граф ці князь прызначаў спатканні сваей каханцы з простай сялянскай сям'і. Іх сяброўства закончылася трагічна. Адны кажуць, што багаты жаніх скінуў у роспачы дзяўчыну з гары, другія паведамляюць, што яна сама, не знайшоўшы ўзаемнасці, каменем пакацілася ўніз з самай вяршыні i загінула.

 

Тэатр графа Тышкевіча ў Плешчаніцах

У 1828 годзе пятага верасня ў Плешчаніцах быў заснаваны мясцовы тэатр графа Тышкевіча. Акрамя гэтага ў В. Тышкевіча быў яшчэ тэатр і ў Свіслачы. І хоць праіснаваў плешчаніцкі тэатр усяго 7 гадоў, але сам гэты факт важны для разумення тагачаснай Беларусі, у якой пасля далучэння да Расіі паступова занепадала тэатральная культура. А цэнтры тэатральнага мастацтва пераўтвараліся ў мала чым адрозныя адно ад аднаго мястэчкі.

 

Старонка 7 з 8

Галоўная старонка - Лагойскі раён